W sytuacji gdy bezrobocie w Polsce, a w tym powiecie janowskim, ciągle utrzymuje się na wysokim poziom i trudno jest znaleźć pracę, samozatrudnienie jest atrakcyjną formą realizacji kariery zawodowej. W kategoriach indywidualnych daje ona szansę samodzielności działania oraz samorealizacji planów i marzeń. Jeżeli podjąłeś decyzję o rozpoczęciu działalności gospodarczej, nie wystarczy, że masz pomysł na biznes i wiesz co chcesz robić. Musisz mieć jeszcze pewność, że wiesz jak się do tego zabrać. Oczywiście trzeba zacząć od oceny realnych szans rynkowej nowej, przemyślanej firmy. Decyzja o podjęciu prowadzenia własnej działalności gospodarczej pociąga za sobą szereg obowiązków i powinności wobec rożnych instytucji publicznych i urzędów. Przy zakładaniu własnej firmy pamiętaj o tym, żeby:

 - Wybrać najodpowiedniejszą formę organizacyjno-prawna działalności gospodarczej dostosowana do rodzaju planowanego biznesu;

- Sprawdzić, czy koncesje, zezwolenia i inne uprawnienia są konieczne do prowadzenia działalności gospodarczej;

- Wybrać nazwę i siedzibę firmy;

- Zarejestrować działalność gospodarczą;

- Wyrobić pieczątkę;

- Założyć konto bankowe;

- Wybrać formę opodatkowania dochodów;

- Zapoznać się i wypełnić odpowiednie dokumenty dot. ubezpieczenia społecznego;

- Przygotować się do prowadzenia firmy, w tym: podjąć decyzję kto będzie prowadził księgowość, urządzić lokal, zakupić sprzęt;

- W razie potrzeby uzyskać stosowne pozwolenia, licencje;

W związku z tym, że polski system prawny daje możliwość wyboru formy organizacyjno-prawnej w jakiej będziemy prowadzić działalność gospodarczą, pierwszą ważną decyzją, którą należy podjąć, jest właśnie wybór tej formy. Działalność gospodarczą możesz więc prowadzić:

1. pod własnym nazwiskiem jako indywidualną działalność gospodarczą,

2. w formie spółki cywilnej np. z innymi osobami fizycznymi,

3. w formie spółki prawa handlowego: osobowej (spółka jawna, komandytowa, partnerska, komandytowo-akcyjna), kapitałowej (spółka z ograniczoną odpowiedzialnością i spółka akcyjna),

4. w innych mniej popularnych formach np. spółdzielnie, stowarzyszenia, fundacje.

I. REJESTRACJA DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ

1) Urząd gminy/miasta

Jeżeli postanowiłeś, że zostaniesz przedsiębiorcą prowadzącym indywidualną działalność gospodarczą lub też będziesz ją prowadził w formie spółki cywilnej to musisz się wybrać do urzędu gminy (lub urzędu miasta), gdzie dokonasz zgłoszenia swojej działalności do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG). Tam też otrzymasz do wypełnienia specjalny formularz - wniosek. W związku z uproszczeniem procedur związanych z rejestracją działalności gospodarczej składany wniosek o wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG) będzie jednocześnie wnioskiem o wpis do krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej (REGON), zgłoszeniem identyfikacyjnym, bądź aktualizacyjnym, kierowanym do naczelnika właściwego urzędu skarbowego oraz zgłoszeniem płatnika składek albo jego zmiany do ZUS/KRUS. W związku z tym CEIDG będzie zobowiązana do przekazania danych z wniosku pozostałym instytucjom. Za składany wniosek o wpis do CEIDG nie będziesz musiał uiszczać opłaty. Ewentualna późniejsza zmiana wpisu jest również wolna od opłat.
W przypadku prowadzenia działalności gospodarczej w formie spółki cywilnej, każdy wspólnik rejestruje się osobno - w urzędzie gminy/miasta.

2) Sąd rejestrowy

Jeżeli działalność gospodarczą zamierzasz prowadzić w formie spółki prawa handlowego (jawnej, komandytowej, partnerskiej, komandytowo-akcyjnej, z ograniczoną odpowiedzialnością, akcyjnej) wówczas musisz dokonać rejestracji sądowej. Wszystkie w/w spółki powstają dopiero z chwilą wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego. Postępowanie rejestrowe jest bardzo sformalizowane - wnioski o wpis składa się na specjalnych formularzach określonych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości. Wzory tych formularzy znajdziesz na stronie internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości (www.ms.gov.pl) Również na tej stronie są zamieszczone adresy wszystkich sądów rejestrowych.

II. URZĄD STATYSTYCZNY

Ponieważ w odniesieniu do osób fizycznych rozpoczynających działalność gospodarczą wniosek o wpis do CEIDG stanowi równocześnie zgłoszenie do rejestru REGON nie musisz składać odrębnego zgłoszenia do urzędu statystycznego. Formalności związane z przekazaniem danych do właściwego urzędu statystycznego załatwi za ciebie urząd gminy.

Analogiczne rozwiązanie dotyczy podmiotów podlegających wpisowi do Krajowego Rejestru Sądowego. W związku z wprowadzeniem nowych regulacji prawnych od 31.03.2009 r. podmioty te wraz z wnioskiem o wpis do rejestru przedsiębiorców (KRS) składają równocześnie wniosek o wpis do REGON. Odpowiedzialnym zaś za przekazanie wniosku do właściwego urzędu statystycznego jest sąd rejestrowy.
 

III. URZĄD SKARBOWY

1) Rejestracja działalności gospodarczej prowadzonej przez osobę fizyczną w Urzędzie Skarbowym.

Zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników (Dz.U. 2004, Nr 269, poz. 2681 z poźn. zm.) podatnicy obowiązani są do dokonania zgłoszenia identyfikacyjnego.
Numer Identyfikacji Podatkowej (NIP) jest identyfikatorem podatkowym podmiotów prowadzących działalność gospodarczą, płacących podatki w Polsce. Do zgłoszenia o nadanie NIP dla osób fizycznych rozpoczynających działalność gospodarczą (nie posiadających dotychczas NIP) ma zastosowanie formularz wniosku o wpis do CEIDG, będący jednocześnie zgłoszeniem identyfikacyjnym NIP. Powinieneś go złożyć w urzędzie gminy (o czym informowaliśmy wcześniej), wysłać listem poleconym lub skorzystać z dostępnej formy elektronicznej.
Należy pamiętać o tym, że podatnik dokonuje zgłoszenia identyfikacyjnego (służącego nadaniu NIP) jednokrotnie, bez względu na rodzaj oraz liczbę opłacanych podatków, formę opodatkowania, liczbę oraz rodzaje prowadzonej działalności gospodarczej oraz liczbę prowadzonych przedsiębiorstw.
Jeśli, będąc osobą fizyczną posiadasz już NIP to twój wniosek o wpis do CEIDG będzie jednocześnie zgłoszeniem aktualizacyjnym NIP na podstawie którego urząd skarbowy zaktualizuje jedynie twoje dane w prowadzonych przez siebie rejestrach.

2) Wybór formy opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Podatnik rozpoczynający wykonywanie działalności gospodarczej ma możliwość wyboru formy opodatkowania podatkiem dochodowym dochodów lub przychodów z niej uzyskiwanych. Wyboru takiego podatnik może dokonać spośród:

• zasad ogólnych,

• ryczałtu ewidencjonowanego,

• karty podatkowej.

O tym, czy podatnik ma prawo wyboru formy opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych, czy jest tego prawa pozbawiony, decyduje rodzaj działalności, jaką zamierza prowadzić. Jeżeli jest uprawniony do skorzystania z możliwości płacenia podatku w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych, czy też w formie karty podatkowej, musi zdecydować, czy chce z tego prawa korzystać. Jeżeli nie zadeklaruje wyboru zryczałtowanej formy opodatkowania to płaci podatek dochodowy według zasad ogólnych.

Zasady ogólne

Jest to podstawowa forma opodatkowania podatkiem dochodowym. Do tej formy zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych ( t.j. Dz.U. 2010, Nr 51, poz. 307 z późn. zm.). Podatek płatny jest:

• wg skali podatkowej określonej w art. 27 w/w ustawy – stawka podatku uzależniona jest od wysokości uzyskanego dochodu;

• wg jednolitej stawki 19% bez względu na wysokość dochodu – podatek liniowy, co reguluje art. 9a i 30c w/w ustawy.

Przy wyborze opłacania podatku liniowego, należy złożyć oświadczenie o wyborze tej formy opodatkowania do dnia poprzedzającego dzień rozpoczęcia działalności, nie później jednak niż w dniu uzyskania pierwszego przychodu. Podatek obliczany wg w/w zasad w pierwszej kolejności ulega obniżeniu o kwotę składki na ubezpieczenie zdrowotne.
Podatnik zobowiązany jest do opłacania w ciągu roku zaliczek na podatek dochodowy do Urzędu Skarbowego, właściwego według miejsca zamieszkania podatnika, za poszczególne miesiące roku podatkowego.
Podatnicy, którzy wybiorą opodatkowanie na zasadach ogólnych, zobligowani są do prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów.

Ryczałt ewidencjonowany

Uregulowania dotyczące ryczałtu ewidencjonowanego zawiera ustawa z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz.U. 1998, Nr 144, poz. 930 z późn. zm.).
Nie każdy podatnik i nie każdy rodzaj działalności może być opodatkowany w tej formie. Okoliczności wyłączające możliwość korzystania z opodatkowania ryczałtem wymienione są w art. 8 ustawy podatkowej. O wyborze tej formy opodatkowania podatnik zobowiązany poinformować naczelnika Urzędu Skarbowego do dnia poprzedzającego dzień rozpoczęcia działalności, nie później jednak niż w dniu uzyskania pierwszego przychodu.
Podatek opłacany jest od przychodu w zależności od rodzaju wykonywanej działalności wg stawek 20%, 17%, 8,5%, 5,5%, 3%.
Wpłat ryczałtu należy dokonywać za okresy miesięczne, na rachunek Urzędu Skarbowego właściwego wg miejsca zamieszkania podatnika, w terminie do 20 dnia każdego miesiąca za miesiąc poprzedni.
Osoby prowadzące działalność gospodarczą opodatkowaną ryczałtem ewidencjonowanym mają obowiązek prowadzenia ewidencji przychodów.

Karta podatkowa

Zasady opodatkowania kartą podatkową reguluje rozdział III ustawy z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz.U. 1998, Nr 144, poz. 930 z późn. zm.).
Szczegółowe uregulowania, kto może być opodatkowany w tej formie i jaki rodzaj działalności podlega opodatkowaniu kartą podatkową zawierają art. 23 i art. 25 ustawy.
Podatnicy prowadzący działalność gospodarczą podlegają opodatkowaniu w formie karty podatkowej, jeżeli złożą wniosek o zastosowanie opodatkowania w tej formie (PIT-16) do naczelnika Urzędu Skarbowego właściwego wg miejsca położenia zorganizowanego zakładu wskazanego w zgłoszeniu do CEIDG. Wysokość podatku uzależniona jest od rodzaju wykonywanej działalności, miejsca położenia zorganizowanego zakładu czy ilości zatrudnionych pracowników. Stawka podatku ustalana jest decyzją naczelnika Urzędu Skarbowego z uwzględnieniem tabeli miesięcznych stawek podatku dochodowego w formie karty podatkowej. Podatek płatny jest w terminie do 7 dnia każdego miesiąca za miesiąc poprzedni, zaś zxa miesiąc grudzień w terminie do 28 grudnia.

IV. BANK - FIRMOWE KONTO BANKOWE

Nie każdy przedsiębiorca musi posiadać rachunek bankowy związany z prowadzoną działalnością. Lepiej to jednak uczynić od razu, gdyż w toku prowadzenia działalności może okazać się niezbędny. W formie bezgotówkowej, tj. w drodze obciążenia rachunku bankowego, będziesz musiał regulować składki na ubezpieczenia społeczne oraz inne składki, do poboru których zobowiązany jest ZUS.
Rachunek bankowy jest konieczny, jeżeli zdecydujesz się na opodatkowanie swoich dochodów na tzw. zasadach ogólnych. Ponadto, jeżeli będziesz chciał uzyskać z urzędu skarbowego zwrot podatku VAT, to taki zwrot urząd może przekazać tylko na Twój rachunek bankowy.
Rachunek ten będzie Ci również służył w prowadzeniu działalności, gdyż za jego pomocą będziesz musiał dokonywać i przyjmować płatności związane z wykonywaną działalnością gospodarczą, jeżeli stroną transakcji będzie inny przedsiębiorca i jednorazowa wartość transakcji przekroczy równowartość 15.000 euro.

V. ZUS / KRUS

W związku z wprowadzeniem zasady tzw. „jednego okienka" WNIOSEK o wpis do ewidencji działalności gospodarczej CEIDG-1 jest równocześnie zgłoszeniem albo zmianą zgłoszenia płatnika składek do ZUS lub oświadczeniem o kontynuowaniu ubezpieczenia społecznego rolników.
Musisz jednak pamiętać, że poza zgłoszeniem płatnika, zgłoszenie osoby ubezpieczonej, w tym prowadzącej działalność gospodarczą do ubezpieczeń społecznych lub ubezpieczenia zdrowotnego następuje niezależnie od złożenia wniosku CEIDG-1. Wymagane jest w związku z tym złożenie niezależnych zgłoszeń ZUS ZUA albo ZUS ZZA w formie elektronicznej lub pisemnej bezpośrednio do ZUS. Szczegółowe informacje w tym zakresie są dostępne na stronie internetowej: www.zus.pl .
Jeżeli na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych rozpocząłeś prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej po 24 sierpnia 2005 r., albo planujesz ją rozpocząć, i spełniasz poniższe warunki:

• nie prowadzisz lub w okresie ostatnich 60 miesięcy kalendarzowych przed dniem rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej nie prowadziłeś pozarolniczej działalności,

• nie wykonujesz działalności gospodarczej na rzecz byłego pracodawcy, na rzecz którego przed dniem rozpoczęcia działalności gospodarczej w bieżącym lub poprzednim roku kalendarzowym wykonywałeś w ramach stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy czynności wchodzące w zakres wykonywanej działalności gospodarczej, to w okresie pierwszych 24 miesięcy kalendarzowych od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej możesz skorzystać z możliwości opłacania składek na ubezpieczenia społeczne na preferencyjnych zasadach, tj. od zadeklarowanej kwoty, nie niższej niż 30% kwoty minimalnego wynagrodzenia.

Z preferencyjnych zasad opłacania składek nie mogą skorzystać wspólnicy spółek jawnych, komandytowych lub partnerskich oraz jednoosobowy wspólnik spółki z o.o., a także osoby prowadzące niepubliczną szkołę, placówkę lub ich zespół , twórcy, artyści i współpracujące z osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność.
Osoby, które nie spełniają warunków określonych powyżej, są zobowiązane opłacać składki na ubezpieczenia społeczne od podstawy wymiaru nie niższej niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego przyjętego do ustalenia kwoty ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek, ogłoszonego na dany rok kalendarzowy.

VI. INNE WYMOGI

Po załatwieniu wskazanych wyżej formalności musisz jeszcze wiedzieć, że:
Co do zasady - to, jaką działalność rozpoczniesz, zależy tylko od Ciebie. Jednak decydując się na prowadzenie niektórych, bardziej wyspecjalizowanych, rodzajów działalności gospodarczej, będziesz musiał uzyskać zezwolenie lub koncesję. Rodzaje działalności podlegające obowiązkowi uzyskania koncesji określone są w ustawie o swobodzie działalności gospodarczej.
Aktualnie uzyskania koncesji wymaga między innymi działalność gospodarcza w zakresie poszukiwania i wydobycia kopalin, wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi oraz bronią, ochrony osób i mienia itp.

Dla niektórych rodzajów działalności wprowadzony został obowiązek uzyskania zezwolenia. Zezwolenia wymaga wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie określonym w przepisach odrębnych ustaw. Konieczność uzyskania takich zezwoleń wynika m.in. z przepisów ustaw: o usługach detektywistycznych, o wyrobie i rozlewie wyrobów winiarskich oraz obrocie tymi wyrobami, Prawo farmaceutyczne, o ochronie roślin uprawnych czy Prawo łowieckie. Od zezwoleń, pozwoleń i koncesji pobierana jest opłata skarbowa, której stawki określone są w załączniku do ustawy o opłacie skarbowej, a ich wysokość uzależniona jest od rodzaju działalności jaką zamierzasz podjąć.

Jeżeli do celów prowadzonej działalność gospodarczej będziesz wykorzystywał nieruchomości (budynki, grunty) to istnieje obowiązek ich zgłoszenia do opodatkowania podatkiem od nieruchomości. Powinieneś więc udać się do urzędu gminy/miasta właściwych ze względu na położenie tych nieruchomości w celu uzyskania bliższych informacji na ten temat.